Kinh Trường A Hàm

467 TRƯỜNG A HÀM – KINH A-NẬU-DI 1. Phạm Thiên sáng tạo Phật nói với Phạm-chí: “Hoặc có Sa-môn, Bà-la-môn nói rằng: ‘Tất cả thế gian đều do Phạm - Tự Tại Thiên 37 sáng tạo.’Ta hỏi họ: ‘Hết thảy thế gian có thật do Phạm - Tự Tại Thiên sáng tạo chăng?’ Họ không thể trả lời, 38 nhưng lại hỏi Ta rằng: ‘Cù-đàm, [69b] sự ấy là thế nào?’ “Ta trả lời họ: “Có một thời, khi thế giới này bắt đầu hủy diệt, có một chúng sinh nọ39 mà mạng hết, hành hết, từ trời Quang âm mạng chung, 40 sinh đến trú xứ Phạm Thiên còn trống không.41 Rồi ở nơi đó, nó khởi tham ái, sinh tâm đắm trước,42 lại mong muốn có chúng sinh khác 37 Phạm Tự Tại Thiên sở tạo 梵自在天所造. D 24 (iii 28): issarakuttaṃ brahmakuttaṃ, được sáng tạo bởi Issara (Tự Tại Thiên), được sáng tạo bởi Brahma (Phạm Thiên). 38 D 24: “Ta hỏi: Có thật….(khởi nguyên của thế giới)? Họ đáp: Thật vậy. Ta hỏi: được tác thành như thế nào (kathaṃvihitakaṃ)…? Họ không trả lời được.” 39 Nguyên Hán: dư chúng sinh 餘眾生. Đây cần hiểu số ít để phù hợp với ý niệm về Phạm Thiên tiếp theo đoạn sau. Pl.: aññataro satto, một chúng sinh nọ. 40 Rõ ràng bản Hán nhảy sót một đoạn. Cf. kinh số 5 “Tiểu duyên” trên, kinh 21 “Phạm võng (Phạm động” sau; Pāli D 24: vào thời kiếp hoại (ayaṃ loko saṃvaṭṭati), phần lớn chúng sinh sinh lên Cực quang thiên (ābhassara) (…). Sau một thời gian dài, khi thế giới chuyển thành (ayaṃ loko vivaṭṭati), chúng sinh từ Cực quang thiên, thọ hết, phước hết, mạng chung (āyukkhayā vā puññakkhayā vā cavitvā) … 41 Dư không Phạm xứ 餘空梵處. Pl., thành cú: suññaṃ brahmavimānaṃ, Phạm cung trống không.