Kinh Trường A Hàm

436 TUỆ SỸ không còn nghi ngờ nữa. Nhưng con không hiểu sự phát sinh của tham lam và tật đố, do đâu mà chúng khởi lên; do bởi nhân duyên gì; cái gì làm nguyên thủ;29 từ cái gì mà có, do cái gì mà không?” Phật bảo Đế Thích: “Sự phát sinh của tham lam, tật đố, tất cả đều do bởi yêu và ghét; 30 yêu ghét là nhân; yêu ghét là nguyên thủ; từ đó mà có, từ đó mà không.” 3. Bấy giờ, Đế Thích liền bạch Phật: “Thật vậy, Thế Tôn, tham lam, tật đố phát sinh do bởi yêu ghét; yêu ghét là nhân; yêu ghét làm duyên; yêu ghét làm nguyên thủ; từ đó mà có, từ đó mà không. Con nay nghe lời Phật dạy, mê hoặc đã được dứt bỏ, không còn nghi ngờ nữa. Nhưng con không hiểu yêu ghét do đâu mà sinh; do bởi nhân gì, duyên gì; cái gì làm nguyên thủ; từ cái gì mà có, do cái gì mà không?” [64b] Phật bảo Đế Thích: “Yêu ghét phát sinh ở nơi dục;31 do nhân là dục, do duyên là dục; dục là nguyên thủ, từ đó mà có; không cái này thì nó không.” 4. Đế Thích liền bạch Phật: “Thật vậy, Thế Tôn, yêu ghét phát sinh ở nơi dục; do nhân là dục, do duyên là dục; dục là nguyên thủ, từ 29 Cf. Pāli, định cú: kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ, cái gì là do duyên, cái gì tập khởi, cái gì sản sinh, cái gì nguyên khởi? 30 Do ái tắng 由愛憎; Pl.: piyāppiyanidānaṃ, nhân duyên là yêu và ghét. T 15: ốn thân 怨親. T 26(134): ái bất ái 愛不愛. 31 Dục 欲, Pl.: chanda: ham muốn. T 15: sở dục 所欲.