Đối chiếu học thuật

704 TUỆ SỸ Ca-diệp nói: “Cù-đàm, tuy nói đó gọi là Sa-môn, Bà-la-môn có giới cụ túc, kiến cụ túc, là tối thượng, là tối thắng, vi diệu bậc nhất, nhưng pháp Sa-môn, Bà-la-môn thật quá khó, quá khó! Sa-môn cũng khó biết, Bà-la-môn cũng khó biết.”31 c. Đáng tán thán Phật nói: “Ưu-bà-tắc32 cũng có thể tu hành được pháp ấy, nói rằng: ‘Tôi, kể từ hôm nay, có thể khỏa thân cởi bỏ y phục,… (cho đến), bằng vô số phương tiện gieo khổ cho thân này.’ Không thể do hành vi này mà được gọi là Sa-môn, Bà-la-môn. Nếu chỉ do hành này mà có thể được gọi là Sa-môn, Bà-la-môn, thì không thể nói pháp Sa-môn là quá khó, pháp Bà-la-môn là quá khó. Nhưng không vì hành ấy mà được gọi là Sa-môn, Bà-la-môn, cho nên nói rằng Sa-môn rất khó, Bà-la-môn rất khó.” Phật lại nói với Ca-diệp: “Xưa, một thời, Ta ở tại La-duyệt-kì, trong hang Thất diệp trên Cao sơn, 33 đã từng giảng về khổ hạnh thanh tịnh cho Phạm-chí Ni-câu-đà.34 Khi ấy Phạm-chí sinh 31 D 8: dujjāno samaṇo, dujjāno brāhmaṇo: khó biết Sa-môn, khó biết Bà-la-môn. 32 D 8: sakkā abhavissa ñātuṃ gahapatinā, … antamaso kimbhadāsiyāpi, gia chủ, cho đến nữ tỳ đội nước cũng có thể biết được. 33 Cao sơn Thất diệp quật 高山七葉窟, hang núi (Pl.: Sattapaṇṇi- guhā), trên một ngọn núi phía Nam thành Vương xá. D 8: Phật ở tại Gijjhakūṭta pabbata, núi Linh Thứu, phía Đông-Bắc thành Vương xá. 34 Phạm-chí Ni-câu-đà 尼 俱 陀; Pl.: tapasa-brahmacārī Nigrodha, một