Kinh Tăng nhất A-hàm — Tổng mục lục

Tăng nhất A-hàm một con người, bình thường và trên bình thường - có lẽ chỉ trừ rất ít bậc đại trí. Vậy, làm thế nào trong khi chỉ học một vài đê tài rôi từ đó đi sâu vào Phật ngôn để nhận thức được tinh túy giáo nghĩa? Đây là yêu cầu tính hệ thông trong sự học hỏi và tu tập theo giáo nghĩa. “Một thời, Đức Phật đến nước Xá-vệ, trong rừng Thắng Lâm, vườn Câp-cô-độc. “Bấy giờ Tôn giả A-nan vào lúc xé, rời chỗ ngồi tĩnh tọa đứng dậy, dẫn các tỳ-kheo niên thiếu đi đến chỗ Phật, cúi lạy dưới chân Phật rồi ngồi qua một bên. Các tỳ-kheo niên thiêu cũng cúi lạy chân Phật, rồi ngồi qua một bên. “Tôn giả A-nan bạch rằng: “Bạch Đức Thế Tôn, với các tỳ-kheo niên thiếu này, con phải răn bảo như thế nào? Dạy dỗ như thế nào? Thuyết pháp cho họ nghe như thê nào?” “Đức Thế Tôn bảo rằng: “Này A-nan, ông hãy nói về xứ và dạy về xứ cho các tỳ- kheo niên thiếu. Neu ông nói về xứ và dạy về xứ cho các tỳ-kheo niên thiếu, họ sẽ được an ổn, được sức lực, được an lạc, thân tâm không phiền nhiệt, trọn đời tu hành phạm hạnh.”18 Trước hết nói về xứ (ãyatana), kế đến nói về uẩn (skandha) và sau đó là giới (dhãtu). Ba bộ phận chính được nói là bao hàm toàn bộ giáo nghĩa. Mỗi bộ phận chứa đựng những yêu tố cơ bản tác thành thân, tâm và thế giới. Quan hệ tác động giữa các yếu tố này dựng thành ý nghĩa tôn tại của tất cả hữu tình, trong đó soi rõ bản chất của tồn tại, đâu là giới hạn của đau khổ, đâu là 18 Trung A-hàm, kinh số 86 “Thuyết xứ”, Việt dịch, Tuệ Sỹ. 14