Đối chiếu học thuật

763 TRƯỜNG A HÀM – KINH BỐ-TRA-BÀ-LÂU vô dục?38 Thế nào là tịch diệt?39 Thế nào là chỉ tức?40 Thế nào là chính giác?41 Thế nào là Sa-môn? 42 Thế nào là Nê-hồn?43 Thế nào là vô ký?”44 Phật nói: “Điều mà Ta trả lời là về Khổ đế, về Khổ tập, Khổ diệt, Khổ xuất yếu đế. Vì sao vậy? Vì phù hợp nghĩa, phù hợp pháp, là phạm hạnh sơ bản, là vô dục, vô vi, tịch diệt, chỉ tức, chính giác, Sa-môn, Niết-bàn. Vì vậy Ta trả lời.” Bấy giờ, Thế Tôn thuyết pháp cho Phạm-chí nghe xong, chỉ bày, khuyến khích, làm cho ích lợi, hoan hỷ, Ngài đứng dậy mà đi. 2. Phản ứng của các Phạm chí Phật đi chưa bao lâu, sau đó các Phạm-chí khác nói với Phạm-chí Bố-tra-bà-lâu rằng: “Tại sao ông nghe theo những lời của Sa-môn Cù- đàm? Chấp nhận những lời của Cù-đàm rằng: ‘Ngã và sống đạo đức. 37 Vô vi 無為, thông thường dịch từ Skt, asaṃskṛta hay Pāli: saṃkhata; nhưng trong đoạn Pl. tương đương (D 9, i. 189): nibbidā (yểm ly, nhàm tởm thế gian). 38 Vô dục 無欲, Pl.: virāga, ly tham, ly dục hay dứt trừ tham dục hay dục nhiễm. 39 Tịch diệt 寂滅, Pl.: nirodha, diệt, hủy diệt, diệt tận, tiêu diệt. 40 Chỉ tức 止息, nghĩa đen: dừng nghỉ; Pl.: upasama: an tĩnh, tĩnh chỉ, bình an, trầm lặng. 41 Chánh giác 正覺, Pl.: sambodha 42 Không đề cập trong đoạn Pl. tương đương. 43 Nê-hồn 泥 洹, tức Niết-bàn; Pl.: nibbāna. 44 Vô ký 無 記, Pl.: avyākata, không được trả lời, không được giải thích.