Đối chiếu học thuật

743 TRƯỜNG A HÀM – KINH SA-MÔN QUẢ “Cũng như một người hỏi về dưa thì trả lời về mận; hỏi mận thì trả lời dưa. Kia cũng vậy. Tôi hỏi hiện tại có được quả báo không, nhưng kia trả lời bằng thuyết vô lực.43 Tôi bèn suy nghĩ rằng: ‘Ta là vua Quán Đảnh dòng Sát-lị, há không duyên cớ mà lại giết người xuất gia, bắt trói, đuổi đi!’ Khi ấy, trong lòng tôi phẫn nộ, suy nghĩ như vậy rồi, bèn bỏ mà đi.” Rồi nhà vua lại bạch Phật: 5. Tán-nhã Tì-la-lê Tử “Một thời, tôi đến Tán-nhã Tì-la-lê Tử, hỏi rằng: ‘Đại đức, như người cỡi voi, ngựa, xe, luyện tập binh pháp, cho đến, các loại mưu sinh khác nhau, đều có quả báo trong hiện tại. Nay đây chúng hội này hiện tại tu đạo, có được quả báo trong hiện tại không?’ Kia trả lời tôi rằng: ‘Đại vương, đều có quả báo trong hiện tại của Sa-môn. Hỏi như vậy, đáp sự việc ấy như vậy. Sự việc này là thật, sự việc này là khác; sự việc này không phải khác cũng không phải không khác. Đại vương, hiện tại không có quả báo của Sa-môn. Hỏi như vậy, đáp sự việc ấy như vậy; sự việc này là thật, sự việc này là khác; sự việc này không phải khác cũng không phải không khác. Đại vương, hiện tại vừa có vừa không có quả báo của Sa-môn. Hỏi như vậy, đáp sự việc ấy như vậy; sự việc này là thật, sự việc này là không có sự nỗ lực của con người. Tất cả chúng sinh, tất cả lồi có hơi thở, tất cả lồi có sự sống, tất cả lồi có linh hồn, đều không tự do, bất lực, không tinh tấn, được biến đổi theo định mệnh, kết hợp, tính cách, cảm thọ khổ và lạc trong sáu giống.” 43 Hán: vô lực 無力, tức Pl.: akiriya, mà trong bản Pl., là thuyết của Pūrana-Kassapa tức Bất-lan Ca-diệp.