Đối chiếu học thuật

702 TUỆ SỸ khổ hạnh, vi diệu bậc nhất? ” Phật bảo Ca-diệp: “Hãy lắng nghe, hãy suy ngẫm kỹ! Ta sẽ nói cho ông nghe.” Ca-diệp nói: “Thưa vâng. Vui lòng xin được nghe.” Phật nói với Ca-diệp: “Nếu Như Lai xuất hiện ở đời,… (cho đến), chứng tứ thiền, ở ngay trong hiện tại mà được an lạc. Vì sao vậy? Ấy do tinh cần, chuyên niệm nhất tâm, ưa ở chỗ nhàn tĩnh, không buông lung vậy. Ca-diệp, đó là giới đầy đủ, kiến đầy đủ, thù thắng hơn các thứ khổ hạnh.” 3. Dễ và khó hành a. Thế gian dễ hành Ca-diệp nói: “Cù-đàm, tuy nói rằng giới đầy đủ, kiến đầy đủ, vượt hơn các thứ khổ hạnh, vi diệu bậc nhất; nhưng thật khó thay là pháp Sa-môn; thật khó thay là pháp Bà- la-môn.”28 Phật nói: “Ca-diệp, đó là pháp bất cộng của thế gian,29 tức là nói, Sa-môn pháp, Bà-la-môn pháp thật là khó. Ca-diệp, 28 Cf. D 8: dukkaraṃ sāmaññaṃ, khó hành thay là pháp Sa-môn. 29 Thế gian bất cộng pháp 世間不共法; pháp chỉ riêng cho thế gian, chỉ riêng thế gian có. Ở đây có thể hiểu: “Đó là cách nói phổ thông của thế gian, rằng: hành pháp Sa-môn thật quá khó!” D 8: pakati kho esā lokasiṃ, đó là lẽ tự nhiên trong đời. Sớ giải: đó là theo cách nói tự nhiên, phổ thông (pakatikathā).