Đối chiếu học thuật

696 TUỆ SỸ Phật nói: “Ca-diệp, người kia nói: ‘Sa-môn Cù-đàm chê bai tất cả các pháp tế tự; mắng những người khổ hạnh là dơ dáy.’ Đó không phải là lời nói đúng pháp, không phải tùy thuận pháp, là phỉ báng Ta, không phải là lời nói thành thật. Vì sao? Này Ca-diệp, Ta thấy, trong những người khổ hạnh kia, có người khi thân hoại mạng chung đọa vào địa ngục; lại thấy có người khổ hạnh khi thân hoại mạng chung được sinh thiên, sinh chỗ thiện. Hoặc thấy người khổ hạnh ưa làm việc khổ hành,6 khi thân hoại mạng chung, sinh vào địa ngục. Hoặc thấy người khổ hạnh ưa làm việc khổ hành, khi thân hoại mạng chung, sinh thiên, sinh chỗ thiện. Ta đối với trường hợp thọ báo với hai thú hướng ấy,7 thấy hết biết hết, làm sao có thể Ta chỉ trích người tu khổ hạnh cho là dơ dáy? Điều Ta rõ ràng nói là phải, người kia nói là không phải. Điều Ta rõ ràng nói không phải, người kia nói là phải. 2. Phương pháp tỉ giảo a. Đồng và bất đồng “Này Ca-diệp, có pháp đồng với Sa-môn, Bà-la-môn. Có pháp không đồng với Sa-môn, Bà-la-môn.8 Ca- diệp, pháp nào không đồng, Ta bỏ qua, vì pháp ấy 6 D 8: ekaccaṃ tapassiṃ appadukkhavihāriṃ (...), một số người tu khổ hạnh sống ít khổ. 7 Nhị thú 二趣, chỉ thiện thú 善 趣 (Pl.. sugata) và ác thú 惡 趣 (duggata). 8 D 8 ibid.: tehi pi me saddhiṃ ekaccesu ṭhānesu sameti, ekaccesu ṭhānesu na sameti, Ta tương đồng với họ (các Sa-môn, Bà-la- môn) trong một số trường hợp; không tương đồng với họ trong một số trường hợp.