Bản chủ
Trang 623
Nội dung theo trang hỗ trợ định vị trong PDF chuẩn. Các thẻ đối chiếu, nếu có, chỉ là lớp citation đã duyệt và không thay thế bản chủ.
622
TUỆ SỸ
bản kiếp bản kiến, chủ trương vô nhân mà xuất hiện
có thế gian này,43 thuộc trong hai trường hợp. Chừng
ấy không hơn.
“Sa-môn, Bà-la-môn kia nhân sự kiện gì, y bản kiếp
bản kiến, chủ trương vô nhân mà có, thuộc trong hai
trường hợp, chừng ấy không hơn?
1.“Có hạng chúng sinh vô tưởng, vô tri.46 Khi chúng
sinh kia sinh khởi tưởng, tức thì mạng chung, sinh
đến thế gian này; rồi dần dần khôn lớn, cạo bỏ râu
tóc, bận ba pháp y, xuất gia tu đạo, cho đến chứng
nhập tâm định. Bằng với tâm định tĩnh mà biết được
gốc đời trước của mình, vị ấy bèn nói như vầy: ‘Tôi
vốn không có. Nay bỗng nhiên có. Thế gian này vốn
không, nay có. Đây là thật, ngồi ra là dối.’ Đó là
trường hợp thứ nhất, các Sa-môn, Bà-la-môn nhân đó,
y bản kiếp bản kiến, chủ trương không nhân mà có,
thuộc trong hai trường hợp, chừng ấy không hơn.
2.“Hoặc có Sa-môn, Bà-la-môn có trí tuệ nhạy bén,
có khả năng quán sát khéo léo. Vị ấy bằng trí tuệ quán
sát nhạy bén, bằng trí tuệ biện luận của mình, nói như
vầy: ‘Thế gian này hiện hữu không do nhân. Đây là
thật, ngồi ra là dối.’ Đó là trường hợp thứ hai, các
Sa-môn, Bà-la-môn nhân đó, y bản kiếp bản kiến,
45 Hán: vô nhân nhi xuất hữu thử thế gian 無因而出有此世間: vô
nhân sinh khởi luận, vô nhân luận. Pl.: adhiccasamuppannavāda;
Sớ giải: adhiccasamuppannan’ti akāraṇasamuppannaṃ. D.i.
28: adhiccasamuppannaṃ attānañ ca lokañ ca paññāpenti, chủ
trương bản ngã và thế gian xuất hiện không do nguyên nhân
nào.
46 D.i. ibid.: asaññasattā nāma devā, có Chư Thiên được gọi là vô
tưởng hữu tình.