Đối chiếu học thuật

50 TUỆ SỸ Nên gọi Tì-bà-thi. Trí thanh tịnh quảng bác, Sâu thẳm như biển cả, Làm mọi người hài lòng, Khiến trí tuệ tăng trưởng. 14. “Một hôm, Bồ-tát muốn ra khỏi thành để dạo chơi và quan sát, bèn ra lịnh người đánh xe98 sửa soạn xe báu để Ngài đi đến công viên99 tuần hành và du ngoạn. Người đánh xe sau khi sửa soạn xa giá xong, tâu Thái tử: ‘Giờ đã thích hợp.’ Thái tử cỡi xe báu đi đến khu vườn công cộng100 kia. Giữa đường, Ngài gặp một người già, đầu bạc, răng rụng, lưng còm, mặt nhăn, rung rinh trên chiếc gậy, thở khò khè theo nhịp bước khó khăn. Thái tử liền xoay hỏi quân hầu: ‘Đó là [6b] người gì?’ Đáp rằng: ‘Đó là người già.’ Lại hỏi: ‘Già là thế nào?’ Đáp: ‘Già là người mà tuổi thọ sắp hết, không còn sống bao lăm nữa.’ Thái tử lại hỏi: ‘Ta đây cũng sẽ như thế, không tránh khỏi tai họa này chăng?’ Đáp: ‘Phàm đã có sinh tất có già, đâu kể gì sang hèn.’ Nghe vậy Thái tử buồn bã không vui, liền bảo quân hầu đánh xe về. Ngài lặng lẽ suy niệm: ‘Ta cũng sẽ như vậy, chịu nỗi khổ vì tuổi già này.’” Bấy giờ Phật bèn nói bài kệ: Thấy già, mạng sắp chết, Chống gậy bước đi run, Bồ-tát tự suy ngẫm: 98 T 4: Du-nga 瑜 誐. 99 Viên lâm 園 林. Pl.: uyyānabhumi; Skt. udyāna: công viên, viên quán. 100 Hán: viên quán 園 觀, tức viên lâm. Xem cht. 90.