Đối chiếu học thuật

364 TUỆ SỸ được hoan hỷ thì được pháp ái, sau khi được pháp ái thân tâm an ổn, sau khi thân tâm an ổn thì chứng đắc thiền định. Đắc thiền định rồi, đắc như thật kiến. Đó là giải thốt xứ thứ nhất. 2. Ở đây, Tỳ-kheo sau khi nghe pháp hoan hỷ. 3. Thọ trì đọc tụng cũng lại hoan hỷ. 4. Thuyết cho người khác cũng lại hoan hỷ. 5. Tư duy phân biệt cũng lại hoan hỷ, ở nơi pháp mà đắc định cũng như vậy. “Thế nào là năm sinh pháp? Đó là năm trí định của Hiền Thánh: 1. Tu tam-muội: nay an lạc về sau cũng an lạc, sinh nội ngoại trí. 38 2. Định thuộc Hiền Thánh vô ái, 39 sinh nội ngoại trí. 3. Định mà chư Phật và các Hiền Thánh tu hành, sinh nội ngoại trí. 4. Định êm dịu, tịch diệt tướng, độc nhất không gì sánh ngang,40 sinh nội ngoại trí; 5. đối với tam-muội nhất tâm nhập, nhất tâm khởi, sinh nội ngoại trí. “Thế nào là năm tri pháp? Đó là năm xuất yếu giới: 1. Tỳ-kheo đối với dục không lạc, không niệm tưởng, cũng không [54a] thân cận, mà luôn luôn chỉ niệm tưởng sự xuất yếu, hoan lạc nơi sự viễn ly, thân cận không biếng nhác, tâm vị ấy nhu nhuyến, xuất yếu, ly dục. Lậu khởi do bởi dục cũng bị diệt tận mà đắc giải thốt. Đó là dục xuất yếu. 2. Sân nhuế xuất yếu. 3. Tật 38 Sinh nội ngoại trí 生 內 外 智. Pl.: paccattam ñānam upajjato: “Nội tâm khởi lên nhận thức như thế.” 39 D 34: ariyo nirāmiso, (loại tam muội đang được tu này) là Thánh, là phi vật dục. 40 Nguyên Hán: ỷ, tịch diệt tướng, độc nhi vô lữ, nhi sinh nội ngoại trí 猗滅相獨而無侶而生內外智. Pl.: ayaṃ samādhi santo paṇīto paṭippassaddhaladdho ekodhibhāvādhigato, định này tịch tĩnh, vi diệu, đưa đến chỗ an ổn, đạt đến trạng thái chuyên nhất.