Đối chiếu học thuật

252 TUỆ SỸ Duy có một vùng tối tăm bao la. Sau dần dần biển nước đó lại biến thành cõi đất. Các vị trời Quang âm đến lúc hết phước, mệnh chung, sinh xuống nơi này. Tuy sinh xuống đó, song vẫn ăn bằng niệm, còn có thần túc bay đi, thân còn tỏa sáng. Chúng sống như thế một thời gian lâu và ai cũng gọi nhau là ‘chúng sinh! chúng sinh!’12 “Về sau nữa, từ trong cõi đất nầy có suối ngọt chảy ra giống như mật bơ.13 Chúng khi mới đến, thiên tính còn nông nổi, 14 thấy vậy nghĩ thầm: ‘Đó là vật gì, ta hãy nếm thử?’ Liền nhúng ngón tay vào suối để nếm thử, nếm tới ba lần, cảm thấy ngon, chúng mới lấy tay bụm ăn không chút e ngại, và cứ mê say ăn như thế chẳng biết nhàm. Các chúng sinh khác nhìn thấy, bắt chước làm theo, nếm đến ba lần, cảm thấy ngon rồi cũng tiếp tục ăn mãi, do đó, thân chúng trở nên thô kệch, da thịt cứng rắn, mất cả màu sắc đẹp đẽ nhà trời, thần túc không còn, phải đi trên đất, ánh sáng nơi thân cũng mất, cả trời đất tối tăm. 12 Pāli, ibid. 85: na itthipumā paññāyanti, sattā sattātveva saṅkhyaṃ gacchanti, (lúc bấy giờ) không có ý niệm nam nữ, mà chỉ gọi là “chúng sinh.” 13 Hán: tô mật 酥蜜. T 10: như sắc như sữa bơ 酥乳, vị như mía 甘 蔗 hoặc như mật 蜜. T 26(164): như sữa đặc đun chín 熟酪. D 27 (iii 85): … seyyathāpi nāma payaso takkassa nibbāyamānassa upari sanānakaṃ hoti… seyyathāpi nāma sampannaṃ vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ… seyyathāpi nāma khuddamadhuṃ aneḷakaṃ: như bọt nổi lên trên mặt cháo sữa đun sôi đang nguội dần… như đề hồ hay thuần túy như tô… như mật ong thuần tịnh. 14 Thiên tính khinh dị 天性輕易. T 26(154): xan tham bất liêm 貪餮不 廉. D 27 ibid.: aññataro satto lolajātiko, một chúng sinh nọ có tính háu tham.