Đối chiếu học thuật

251 TRƯỜNG A HÀM – KINH TIỄU DUYÊN Ba-tư-nặc9 cũng lại đến cúng dường, kính lễ Ta. Vua không nghĩ rằng: ‘Vì Sa-môn Cù-đàm sinh từ dòng hào quí còn ta sinh dòng hạ tiện. Sa-môn Cù-đàm sinh trong nhà đại tài phú, đại oai đức còn ta sinh nhà hạ cùng bỉ lậu ty tiện. Cho nên ta phải đến cúng dường Như Lai.’ Nhưng Ba-tư-nặc căn cứ trên pháp, quán sát pháp, biết rõ chân ngụy, cho nên mới sinh lòng tịnh tín đến kính lễ cúng dường Như Lai. II. NGUỒN GỐC LOÀI NGƯỜI VÀ ĐẲNG CẤP XÃ HỘI 1. Nguồn gốc và sự tiến hóa của loài người “Này Bà-tất-tra, nay Ta sẽ vì ngươi nói rõ nhân duyên của bốn chủng tính ấy. “Trời đất thủy chung, khi kiếp tận băng hoại, chúng sinh mệnh chung đều sinh lên cõi trời Quang âm; 10 tự nhiên hóa sinh, [37c] ăn bằng niệm, mình phát ánh sáng và có thần túc bay trong hư không.11 “Về sau, cõi đất này thảy biến thành nước trùm ngập tất cả. Vào lúc ấy không có mặt trời, mặt trăng, các sao, cũng không có kể ngày đêm, năm, tháng, số tuổi. 9 T 10: Kiêu-tát-la chủ Thắng Quân Đại vương 憍薩羅主勝軍大王. T 26(154): Ba-tư-nặc Câu-sa-la vương 波斯匿拘娑羅王. Pāli: rājā Pasenadi Kosalo. 10 Quang âm thiên 光音天. T 26(154): Hoảng dục thiên 晃昱天. Huyền Tráng: Cực quang tịnh thiên 極光淨天. Cũng có chỗ dịch là Thủy âm thiên水音天. Pl.: Ābhassara. 11 D 27 (iii 84): manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā, được sinh bởi ý (= ý thành thân), ăn bằng hỷ, tự mình phát ánh sáng, phi hành trong hư không.