Đối chiếu học thuật

240 TUỆ SỸ nhiễm hành vi bất thiện. Người ấy về sau gặp thiện tri thức, được nghe nói pháp, thành tựu pháp tùy pháp. Rồi thì người ấy ly dục, dứt bỏ hành vi bất thiện, được tâm hoan hỷ, điềm nhiên khối lạc. Lại ở trong lạc mà phát sinh đại hỷ. 31 Như người bỏ đồ ăn thô mà ăn thức ăn có trăm vị, [36b] sau khi đã no, lại còn muốn hơn nữa. Hành giả cũng vậy. Lìa pháp bất thiện được hoan hỷ lạc. Lại ở trong lạc mà phát sinh đại hỷ. Ấy là Như Lai tự mình bằng năng lực của mình đã mở ra lối đi thứ nhất mà thành Chính giác.32 “Lại có chúng sinh phần nhiều hay sân hận, không dứt bỏ ác nghiệp của thân, của khẩu và ý. 33 Người ấy về sau gặp thiện tri thức, được nghe nói pháp, thành tựu pháp tùy pháp, xa lìa ác hành của thân, ác hành của khẩu và ý, sinh tâm hoan hỷ, điềm nhiên khối lạc. Lại ở trong lạc mà sinh đại hỷ. Như người xả bỏ thức ăn thô mà ăn thức ăn trăm vị, sau khi đã no đủ rồi còn cầu cái ngon hơn nữa. Hành giả cũng vậy. Lìa pháp bất thiện, được hoan hỷ lạc. Lại ở trong lạc mà phát sinh đại hỷ. Ấy là Như Lai mở ra lối đi thứ hai.34 “ ‘Lại có chúng sinh ngu tối, vô trí, không biết thiện ác, không thể biết như thật về Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Người ấy về sau gặp thiện tri thức, được nghe nói 31 Pl.: sukhā bhiyyo somanassaṃ, lại phát sinh hoan hỷ thù thắng hơn lạc. 32 Sớ giải Pāli: chứng đắc sơ thiền, sau khi trấn áp năm triền cái. 33 Pāli: thân hành, khẩu hành, ý hành thô trược chưa được an tĩnh (oḷārikā kāyasaṃkhārā, vacīsaṃkhārā, cittasaṃkhārā appaṭippassaddhā). Sớ giải: thân hành hành được đoạn trừ bởi đệ tứ thiền; khẩu hành bởi đệ nhị thiền; tâm hành bởi diệt định. 34 Sớ giải Pāli: kính lộ thứ hai là đệ tứ thiền, sau khi trấn áp khổ lạc.