Đối chiếu học thuật

KINH NHẤT THIẾT TRÍ888 “Bạch Cù-đàm, những người khác chủng tộc đó lấy các thứ cây khác nhau đó làm mồi lửa và cọ xát cho bốc lửa, rồi trong số đó có người châm lửa vào cây khô [794c] làm bốc khói, bốc lửa ngọn và phát sanh màu lửa. Bạch Cù-đàm, con không nói rằng giữa khói và khói, giữa ngọn lửa và ngọn lửa, giữa sắc lửa và sắc lửa có sự sai biệt.” “Cũng vậy, này Đại vương, bốn chủng tộc này, Sát-lị, Bà-la-môn, Cư sĩ và Công sư, chúng hồn tồn bình đẳng đối với đoạn, không có hơn kém, không có sai biệt đối với đoạn.” Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la nghe xong khen rằng: “Bạch Cù-đàm, những điều Ngài nói như Sư. Bạch Sa-môn Cù-đàm, những điều Ngài nói như Thiện sư. Con lại có điều muốn hỏi, mong Ngài nghe cho con hỏi chăng?” Thế Tôn đáp: “Nếu có điều muốn hỏi, cứ tùy ý hỏi.” Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la hỏi rằng: “Bạch Cù-đàm, có chư Thiên chăng?” Đức Thế Tôn hỏi lại: “Đại vương, ngài hỏi ‘có chư Thiên không’ với ý gì?” Vua Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la đáp: “Bạch Cù-đàm, chư Thiên nào có tranh22, ưa tranh thì chư Thiên ấy phải sanh lại thế gian này. Nếu chư Thiên nào không có não hại thì sẽ không sanh lại thế gian này23.” Bấy giờ Đại tướng Tì-lưu-la đứng sau lưng Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát- la, cầm phất trần hầu vua. Đại tướng Tì-lưu-la bạch: “Bạch Cù-đàm, chư Thiên nào không có tranh, không ưa tranh không đến thế gian này, hãy gác lại chư Thiên đó. Giả như chư Thiên nào có tranh, ưa tranh, thì đến thế gian này, Sa-môn Cù-đàm tất phải nói rằng chư 22 Hữu tránh 有 諍, có tranh cãi hay tranh chấp. Pāli: savyāpajjhā, có não hại, sân hận. 23 M 90, đây là câu trả lời của Phật. Có lẽ bản Hán sót một đoạn câu hỏi của Ba- tư-năc, M 90: yadi vā te devā āgantatāro itthaṃ yadi vā anāgantāro itthaṃ, “các chư thiên ấy có đến cõi này hay không?”