Đối chiếu học thuật

kinh bệ-ma-na-tu 851 cây lớn, thì ánh sáng sao Thái bạch sáng hơn.” Thế Tôn hỏi: “Ca-chiên, ý ông nghĩ sao? Ánh sáng chiếu tỏa của sao Thái bạch vào buổi sáng trời không u ám và ánh sáng chiếu tỏa của mặt trăng nửa đêm trời không u ám, trong hai ánh sáng ấy, cái nào sáng hơn?” Dị học Tì-ma-na-tu đáp: “Bạch Cù-đàm, ánh sáng của mặt trăng đối với ánh sáng của sao Thái bạch thì [787a] ánh sáng của mặt trăng sáng hơn.” Thế Tôn hỏi: “Ca-chiên, ý ông nghĩ sao? Ánh sáng chiếu tỏa của mặt trăng vào nửa đêm trời không u ám và ánh sáng chiếu tỏa mặt trời vào mùa thu đứng ngay giữa bầu trời trong suốt không u ám, trong hai ánh sáng đó cái nào sáng hơn?” Dị học Tì-ma-na-tu đáp: “Bạch Cù-đàm, ánh sáng của mặt trời, so với ánh sáng của mặt trăng thì ánh sáng mặt trời sáng hơn.” Thế Tôn bảo rằng: “Ca-chiên, có rất nhiều chư Thiên, nay ánh sáng của mặt trời và ánh sáng của mặt trăng này tuy có đại như ý túc, có đại oai đức, có đại phước hựu, có đại oai thần, nhưng ánh sáng đó cũng không bằng ánh sáng của chư Thiên. Ta ngày xưa đã từng cùng chư Thiên tụ tập luận sự. Những điều Ta nói đều vừa ý chư Thiên ấy, nhưng Ta không nói, ‘Sắc vượt quá sắc, sắc đó tối thắng, sắc đó tối thượng.’ Này Ca-chiên, còn ông, với lửa đóm, lửa sâu, sắc rất tệ xấu mà nói ‘Sắc kia là vi diệu, tối vi diệu; sắc kia là tối thắng; sắc kia là tối thượng.’ Và khi được hỏi lại nói không biết.” Ngay lúc đó dị học Tì-ma-na-tu bị Thế Tôn quở trách trước mặt trong lòng buồn bã, cúi đầu im lặng, không còn lời nào biện bạch. Sau khi Thế Tôn quở trách, muốn khiến ông ta hoan hỷ nên bảo: “Này Ca-chiên, có năm công đức của dục6, khả hỷ, khả ái, khả niệm, khả ái, có lạc tương ưng với dục7. Sắc nhận biét bởi mắt, tiếng nhận biết bởi 6 Ngũ dục công đức 五欲功德. No.90: ngũ tánh dục. Pāli: pañca kāmagunā. 7 No.90: Cận dâm, nhiễm trước 近婬染著. Pāli: kāmūpasamhitā rajanīyā.