Đối chiếu học thuật

kinh bệ-ma-na-tu850 “Cũng vậy, Ca-chiên, ông nói như vầy, [786c] ‘Sắc kia là vi diệu, tối vi diệu; sắc kia là tối thắng; sắc kia là tối thượng.’ Nhưng khi hỏi sắc đó thì ông lại không biết.” Dị học Tì-ma-na-tu thưa: “Bạch Cù-đàm, cũng như tinh vàng tử ma4 là thứ cực diệu, người thợ vàng khéo mài dũa, sửa sang khiến cho trong suốt, nhờ dùng tấm lụa trắng đem giữa nắng, sắc của nó cực diệu, ánh sáng chiếu sáng lấp lánh. Cũng vậy, bạch Cù-đàm, tôi nói ‘Sắc kia là vi diệu, tối vi diệu; sắc kia là tối thắng; sắc kia là tối thượng.’” Thế Tôn bảo: “Ca-chiên, nay Ta hỏi ông, tùy theo chỗ hiểu biết mà đáp. Ý ông nghĩ sao? Vàng ròng tử ma nhờ dùng lụa trắng, để giữa nắng mà sắc của nó cực diệu chiếu sáng lấp lánh, và ánh sáng con đom đóm trong đêm tối chiếu sáng lấp lánh, trong hai ánh sáng đó, cái nào tối thượng, tối thắng?” Dị học Tì-ma-na-tu đáp rằng: “Bạch Cù-đàm, ánh sáng con đom đóm đối với ánh sáng của vàng ròng tử ma thì ánh sáng đom đóm tối thượng, tối thắng.” Thế Tôn hỏi: “Ca-chiên, ý ông nghĩ sao? Ánh sáng đèn dầu trong đêm tối và ánh lửa đống cây lớn trong đêm tối; trong hai ánh sáng ấy, cái nào sáng hơn?” Dị học Tì-ma-na-tu đáp: “Bạch Cù-đàm, ánh sáng lửa đống cây lớn trong đêm tối đối với ánh sáng đèn dầu thì ánh sáng lửa đống cây lớn sáng hơn.” Thế Tôn hỏi: “Ca-chiên, ý ông nghĩ thế nào? Ánh sáng chiếu của lửa đống cây lớn trong đêm tối và ánh sáng chiếu của sao Thái bạch5 vào buổi sáng trời không u ám, ánh sáng nào sáng hơn?” Dị học Tì-ma-na-tu đáp: “Bạch Cù-đàm, ánh sáng của sao Thái bạch đối với ánh sáng lửa đống 4 No 90: diêm-phù-đàn kim 閻浮檀金. 5 Thái bạch tinh 太白. Pl. Osadhi.