Đối chiếu học thuật

kinh TIEÃN MAO (II)841 thật. “Bạch Cù-đàm, tôi lại nghĩ như vầy: Nếu Sa-môn Cù-đàm hỏi ta vấn đề theo Thầy học pháp, hoặc giả có thể đáp khiến Ngài vừa ý.” Thế Tôn hỏi rằng: “Ưu-đà-di, ông theo Thầy học những pháp gì?” Dị học Tiễn Mao đáp rằng: “Bạch Cù-đàm, người đó nói: Sắc vượt quá sắc, sắc kia tối thắng, sắc kia tối thượng4.” Thế Tôn hỏi rằng: “Ưu-đà-di, sắc là gì?” Dị học Tiễn Mao đáp rằng: “Bạch Cù-đàm, nếu sắc nào không có sắc khác tối thượng hơn, tối diệu hơn là tối thắng hơn; vậy sắc đó tối thắng, sắc đó tối thượng.” Thế Tôn bảo rằng: “Ưu-đà-di, cũng như có người [785a] nói như vầy, ‘Nếu trong nước có người con gái rất đẹp, ta muốn được người con gái đó.’ Nếu có người hỏi người đó như vầy, ‘Ông biết trong nước có người con gái rất đẹp, nhưng có biết tên gì, họ gì, sanh sống như thế nào? Là cao hay thấp, thô hay tế, trắng hay đen, hoặc không trắng không đen, là con gái Sát-lị, con gái Bà-ma-môn, Cư sĩ, hay người thợ, ở phương Đông, phương Tây, phương Nam, phương Bắc?’ Người đó đáp, ‘Tôi không biết.’ Người kia lại hòi, ‘Ông không biết, không thấy trong nước có người con gái rất đẹp, tên họ như vậy, sanh sống như vậy, dài, ngắn, thô, tế, trắng, đen, không trắng không đen, con gái Sát-lị, con gái Bà-ma-môn, Cư sĩ, hay người thợ, ở phương Đông, phương Tây, phương Nam hay phương Bắc, mà lại nói như vầy, ‘Ta muốn được người con gái đó được ư’?” “Cũng vậy, Ưu-đà-di, ông nói như vầy, ‘Người đó nói sắc vượt quá sắc, sắc đó tối thắng, sắc đó tối thắng.’ Nhưng khi hỏi sắc đó thì ông lại không biết.” Dị học Tiễn Mao thưa rằng: 4 M 79 (ii. 32): ayaṃ paramo vaṇṇo ayaṃ paramo vaṇṇo ti, “sắc này là tối thượng, sắc này là tối thượng”. Sắc (vaṇṇa) ở đây có nghĩa màu sắc hay màu da.