Đối chiếu học thuật

kinh TIỄN MAO (I) 830 Thế Tôn liền ngồi xuống chỗ ngồi Tiễn Mao đã trải sẵn. Dị học Tiễn Mao và Thế Tôn sau khi cùng nhau chào hỏi, rồi lui ngồi một bên. Thế Tôn hỏi rằng: “Ưu-đà-di4, các ông vừa bàn luận những gì, do việc gì mà cùng nhóm họp ở đây?” Dị học Tiễn Mao đáp rằng: “Bạch Cù-đàm, xin bỏ qua vấn đề này. Vấn đề này không hay ho gì. Sa- môn Cù-đàm nếu muốn nghe vấn đề này để sau này nghe cũng không khó gì.” Thế Tôn hỏi như vậy ba lần rằng: “Ưu-đà-di, các ông vừa bàn luận những vấn đề gì? Do việc gì mà cùng nhóm họp nơi đây?” Dị học Tiễn Mao cũng đáp lại ba lần rằng: “Bạch Cù-đàm, xin bỏ qua vấn đề này. Nó không hay ho gì. Sa-môn Cù- đàm nếu muốn nghe sau này nghe cũng không khó. Nhưng Sa-môn Cù- đàm ba lần muốn nghe, nay tôi phải nói. “Bạch Cù-đàm, chúng tôi cùng với số đông các Bà-ma-môn nước Câu- tát-la cùng tụ tập ngồi ở học đường Câu-tát-la5 bàn luận như vầy, ‘Thật tốt đẹp và lợi ích cho dân nước Ương-già Ma-kiệt-đà6! Thật tốt đẹp và lợi ích [782a] cho người nước Ương-già Ma-kiệt-đà! Chúng đại phước điền7 như thế cùng an cư mùa mưa tại thành Vương xá.’ Đó là có ngài Phất-lan Ca-diếp8. Vì sao? Bạch Cù-đàm, Phất-lan Ca-diếp là bậc Tông chủ danh đức, làm Thầy mọi người, có tiếng tăm lớn, mọi người kính trọng, lãnh 4 Ưu-đà-di 優 陀 夷, tức tên gọi lược của Tiễn Mao; xem cht.3 trên. Pāli: Udāyi. 5 Học đường 學 堂. Pāli: Kutūhalasāla, nghị luận đường; chỉ nơi xảy ra cuộc thảo luận. 6 Ương-già Ma-kiệt-đà 鴦 伽 摩 竭 陀. Pāli: Aṅga-Magadhā, lúc này hai nước đang liên minh chính trị nên gọi chung như vậy. 7 Chúng đại phước điền: những người là ruộng phước lớn, thường chỉ chúng Tỳ- kheo, nhưng ở đây cũng chỉ cho nhóm ngoại đạo khác. 8 Phất-lan Ca-diếp, Pāli: Pūrāṇa-Kassapa và năm vị kế tiếp: Makkhali-Gosāla. Sañjaya-Belaṭṭhiputta, Nigaṇṭha-Nātaputta, Pakudha-Kaccāyana, được mệnh danh là Lục sư ngoại đạo. Về chủ trương của họ, xem kinh Sa-môn quả, No.1 (27) và D. 2.