Đối chiếu học thuật

KINH CA-LÂU-Ô-ÑÀ-DI651 sống cô độc nơi xa vắng; vị ấy chứng đắc thời ái tâm giải thốt và bất thời bất di động tâm giải thốt, trường hợp này tất có xảy ra. “Vì sao vậy? Này A-nan, Ta không thấy có một sắc nào khiến Ta ham muốn hoan lạc. Sắc ấy bại hoại, biến dịch, và khi nó đổi khác thì sanh ra sầu bi, khóc lóc, ưu khổ, ảo não. Vì vậy, Ta an trụ nơi một trú xứ khác mà thành tựu Chánh đẳng Chánh giác. Đó là vượt qua tất cả sắc tưởng, an trụ nơi ngoại không.7 “Này A-nan, Ta an trụ nơi trụ xứ này rồi, phát sanh sự hoan hỷ. Sự hoan hỷ này Ta cảm thọ trong tồn thân với chánh niệm chánh trí, rồi phát sanh hỷ, phát sanh khinh an8, phát sanh lạc, phát sanh định. Định này Ta cảm thọ tồn thân với chánh niệm chánh trí. “Này A-nan, nếu có Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc hay Ưu-bà-di nào tìm đến Ta, Ta bèn vì họ mà an trụ trong tâm như vậy như vậy, viễn ly, an lạc, vô dục. Ta cũng vì họ mà thuyết pháp, khuyến khích, hỗ trợ họ. “Này A-nan, Tỳ-kheo nào muốn hằng an trụ trong không tánh9, Tỳ-kheo ấy sẽ giữ vững nội tâm an trụ, tĩnh chỉ, khiến cho chuyên nhất và định10 Vị ấy sau khi giữ vững nội tâm an trụ, tĩnh chỉ, khiến cho chuyên nhất và định rồi, hãy suy niệm về nội không. “Này A-nan, nếu Tỳ-kheo nói như vầy: ‘Tôi không giữ vững nội tâm an trụ, tĩnh chỉ, không khiến cho chuyên nhất và định’, thì này A-nan, nên biết vị ấy tự làm cho mình rất phiền nhọc. “Này A-nan, thế nào là Tỳ-kheo giữ vững nội tâm an trụ, tĩnh chỉ, khiến cho chuyên nhất và định? Tỳ-kheo ở nơi thân này có hỷ lạc do ly dục phát sanh, thấm ướt khắp tất cả, thấm ướt nhuần một cách phổ biến sung mãn; hỷ lạc do ly dục sanh không chỗ nào không biến mãn. Này A-nan, cũng như một người tắm gội, đựng đầy bột tắm trong nhà rồi đổ nước vào khuấy rất đều cho nổi bọt lên, thấm ướt thấm nhuần khắp tất cả, phổ 7 M 122 (iii.111): sabbanimittānaṃ amanasikārā ajjhattaṃ suññataṃ upasampajja viharituṃ, không tác ý đến tất cả tướng, chứng đạt an trụ nội không. 8 Chỉ, được hiểu là khinh an. 9 Đa hành không. Như kinh số 190 trên. 10 M 122: ajjhattameva cittaṃ saṇṭhapetabbaṃ sannisādetabbaṃ ekodikātabbaṃ samādahātabbaṃ, nội tâm cần an định, tĩnh chỉ, sự chuyên nhất cần tập trung.