Đối chiếu học thuật

KINH a-di-na619 “A-di-na, như thế nào Sa-môn Man-đầu thật sự tư duy với năm trăm tư duy? Và nếu có Dị học, Sa-môn, Bà-la-môn nào là vị nhất thiết tri, nhất thiết kiến, tự cho là ‘Ta biết không sót cái gì’, nhưng nếu có lầm lẫn thì cũng phải tự nhận là lầm lẫn?” Dị học A-di-na, đệ tử của Sa-môn Man-đầu, đáp rằng: “Thưa Cù-đàm! Sa-môn Man-đầu nói như vầy, ‘Khi đi, khi đứng, khi nằm, khi ngồi, khi ngủ, khi thức, lúc tối hay ban ngày, tri vẫn thường không bị chướng ngại. Nhưng cũng có khi gặp voi chạy càn, ngựa phóng đại, xe ruỗi nhanh, lính bại trận, con trai chạy trốn, con gái chạy trốn, hoặc đi trên con đường nào đó mà gặp voi dữ, ngựa dữ, bò dữ, chó dữ, hoặc gặp ổ rắn, hoặc bị ném đất, hoặc bị gậy đánh, hoặc lọt xuống rãnh, hoặc rơi vào hầm xí, hoặc đạp lên bò đang nằm, hoặc sa xuống hầm sâu, hoặc đâm vào bụi gai, hoặc thấy thôn ấp mà phải hỏi tên đường, hoặc gặp kẻ trai người gái phải hỏi họ hỏi tên, hoặc nhìn lầm nhà trống, hoặc vào dòng họ nào đó và khi vào rồi được hỏi rằng: ‘Ông ở đâu đến?’ Ta đáp rằng, ‘Này chư Hiền, tôi đi lộn đường. “Thưa Cù-đàm! Sa-môn Man-đầu đại loại như vậy, tư duy với năm trăm tư duy, và nếu có Dị học Sa-môn, Bà-la-môn nào là bậc nhất thiết trí, nhất thiết kiến, tự cho rằng: Ta biết không sót cái gì’, nhưng vị ấy cũng có những lầm lẫn như vậy.” Rồi Đức Thế Tôn đi kinh hành đến mút đường, [734c] dừng lại, trải tọa cụ, ngồi kiết già, hỏi các Tỳ-kheo: “Những sự kiện trí tuệ5 được Ta nói đến, các người thọ trì chăng? Các Tỳ-kheo im lặng không đáp. Đức Thế Tôn hỏi như vậy đến ba lần: “Những sự kiện trí tuệ được Ta nói đến, các ngươi thọ trì chăng?” Các Tỳ-kheo cũng ba lần im lặng không đáp. Lúc ấy có một Tỳ-kheo liền rời chỗ ngồi đứng dậy, trịch vai áo, chắp tay hướng đến Phật bạch rằng: “Bạch Thế Tôn, nay thật là đúng lúc! Bạch Thiện Thệ, nay thật là đúng lúc! Nếu Thế Tôn nói những sự kiện trí tuệ cho các Tỳ-kheo nghe thì các Tỳ-kheo sau khi nghe Thế Tôn nói sẽ khéo léo thọ trì.” 5 Trí tuệ sự 智 慧 事. Pāli: paṇḍitavatthūni, xem cht.4 trên.