Đối chiếu học thuật

188. KINH A-DI-NA Tôi nghe như vầy: Một thời Đức Phật trú tại nước Xá-vệ, trú tại Đông viên, giảng đường [734b]Lộc tử mẫu1. Bấy giờ, vào lúc xế chiều, Đức Thế Tôn từ tĩnh tọa đứng dậy, bước xuống giảng đường, đi kinh hành trên khoảng đất trống, trong bóng mát của giảng đường và thuyết giảng rộng rãi về pháp thậm thâm vi diệu cho các Tỳ-kheo nghe. Lúc ấy, Dị học A-di-na2, đệ tử của Sa-môn Man-đầu3, từ xa thấy Đức Thế Tôn từ tĩnh tọa dậy, bước xuống giảng đường, đi kinh hành trên khoảng đất trống, trong bóng mát của giảng đường và thuyết giảng rộng rãi về pháp thậm thâm vi diệu cho các Tỳ-kheo nghe; Dị học A-di-na, đệ tử của Sa-môn Man-đầu đến chỗ Phật, chào hỏi và kinh hành theo Phật. Đức Thế Tôn quay lại hỏi rằng: “Dị học A-di-na, Sa-môn Man-đầu có thật sự tư duy với năm trăm tư duy? Nếu có Dị học, Sa-môn, Bà-la-môn nào là vị nhất thiết tri, nhất thiết kiến, tự cho là ‘Ta biết không sót cái gì’, nhưng nếu có lầm lẫn thì cũng phải tự nhận là lầm lẫn chăng?”4 Dị học A-di-na, đệ tử của Sa-môn Man-đầu đáp rằng: “Thưa Cù-đàm, Sa-môn Man-đầu thật sự tư duy với năm trăm tư duy. Nếu có Dị học, Sa-môn, Bà-la-môn nào là vị nhất thiết tri, nhất thiết kiến, tự cho là “Ta biết không sót thứ gì’, nhưng nếu có lầm lẫn thì cũng phải tự nhận là lầm lẫn.” Đức Thế Tôn lại hỏi rằng: 1 Đông viên, Lộc tử mẫu giảng đường, xem các kinh số 118, 144, 154, …Pl. Pubbārāma Migāramātu-pāsāda. 2 A-di-na 阿 夷 那. Pāli: Ajita. 3 Sa-môn Man-đầu 沙門蠻頭. A 10. 116 (v. 228), Chính lời của Ajita nói: amhakam paṇḍito nāma sabrahmacārī, vị đồng phạm hạnh của chúng tôi thật sự là paṇḍita (thông thái, trí tuệ), hay tên là Paṇḍita (Man-đầu) ? 4 Đoạn này và vấn đề liên hệ ở dưới, không có trong bản Pāli đối chiếu này, nhưng văn và nghĩa chính xác, có thể thấy trong M.76 (i. 519).