Đối chiếu học thuật

KINH MÃ ẤP (I) 576 “Bạch Thế Tôn, Tỳ-kheo biết giới như vậy. Nhưng bạch Thế Tôn, thế nào là Tỳ-kheo biết xứ?” Thế Tôn đáp: “Tỳ-kheo thấy và biết như thật về mười hai xứ: nhãn xứ, sắc xứ, nhĩ xứ, thanh xứ, tỷ xứ, hương xứ, thiệt xứ, vị xứ, thân xứ, xúc xứ, ý xứ, pháp xứ. A-nan, thấy và biết như thật về mười hai xứ này. Này A-nan, Tỳ-kheo biết xứ như vậy.” Tôn giả A-nan bạch rằng: “Tỳ-kheo biết xứ như vậy. Nhưng bạch Thế Tôn, thế nào là Tỳ-kheo biết nhân duyên5?” Thế Tôn đáp: “Tỳ-kheo thấy và biết như thật về nhân duyên và pháp sanh khởi từ nhân duyên, rằng ‘Nhân cái này có, cái kia có; cái này không, cái kia không. Cái này sanh, cái kia sanh; cái này diệt cho nên cái kia diệt.’ Tức là duyên vô minh có hành..., cho đến duyên sanh có già, chết. Nếu vô minh diệt thì hành diệt, cho đến sanh diệt thì già, chết diệt. A-nan, Tỳ-kheo biết nhân duyên như vậy.” Tôn giả A-nan bạch rằng: “Bạch Thế Tôn, Tỳ-kheo biết nhân duyên như vậy. Nhưng, bạch Thế Tôn, thế nào là Tỳ-kheo biết thị xứ phi xứ?” Thế Tôn đáp: “Tỳ-kheo thấy và biết như thật về xứ là xứ, phi xứ là phi xứ. Này A-nan, nếu trong đời có hai vị Chuyển luân vương cùng cai trị, trường hợp này hồn tồn không có. Nếu trong đời có một Chuyển luân vương cai trị, trường hợp này tất có. “Này A-nan, nếu [724a] trong đời có hai Đức Như Lai, trường hợp này hồn tồn không có. Nếu trong đời này có một Đức Như Lai, trường hợp này tất có. “Này A-nan, nếu một người đã thấy đế lý6 mà có ý sát hại cha, hại mẹ, giết A-la-hán, phá hoại Thánh chúng, ác tâm với Phật làm Như Lai đổ 5 Nhân duyên 因緣, đây chỉ duyên khởi. Pāli: paṭiccasamuppāda. 6 Kiến đế nhân, đây chỉ vị Tu-đà-hồn.