Đối chiếu học thuật

174. KINH THỌ PHÁP (I) Tôi nghe như vầy: Một thời Đức Phật ở nước Xá-vệ, trong rừng Thắng lâm, vườn Cấp cô độc. Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo rằng: “Thế gian thật sự có bốn loại thọ pháp1. Những gì là bốn? Hoặc có thọ pháp hiện tại lạc, tương lai thọ quả báo khổ. Hoặc có thọ pháp hiện tại khổ, tương lai thọ quả báo lạc. Hoặc có thọ pháp hiện tại khổ, tương lai thọ quả báo khổ. Hoặc có thọ pháp hiện tại lạc, tương lai thọ quả báo lạc. “Thế nào là thọ pháp hiện tại lạc, mà tương lai thọ quả báo khổ?2 “Hoặc có Sa-môn, Bà-la-môn, Bà-la-môn ham thích vui đùa chung với người con gái trang điểm3 mà chủ trương rằng ‘Sa-môn, Bà-la-môn này thấy nơi dục có những sợ hãi và những tai họa gì trong tương lai mà phải đoạn trừ dục và bày ra phương pháp đoạn dục? Sung sướng thay xúc chạm nơi thân thể người nữ trang điểm này!’ Người ấy với người nữ này cùng nhau vui đùa, du hí ở trong đó. Người ấy thọ pháp lạc đó đã thành tựu đầy đủ rồi, khi thân hoại mạng chung thẳng [711c] đến chỗ ác, sanh trong địa ngục, khi ấy mới dấy lên ý nghĩ như vầy, ‘Sa-môn, Bà-la-môn kia thấy nơi dục có những sợ hãi và những tai họa này trong tương lai cho nên đoạn dục và bày ra phương pháp đoạn dục. Chúng ta nhân bởi dục, do tranh với dục4, duyên do dục cho nên lãnh sự khổ cùng cực như vậy, sự khổ trọng đại như vậy.’ 1 Bốn thọ pháp 受法. Pāli: cattārimāni dahammasamādānāni. Cf. Tập dị 8 (tr. 398c06): bốn pháp thọ 四法受. 2 M. 45 (i. 305): dhammasamādānaṃ paccupannasukhaṃ āyatiṃ dukkhavipākaṃ. Tập dị. ibid.: cảm hiện lạc hậu khổ dị thục 感現樂後苦異熟. 3 Hán: trang nghiêm nữ 莊嚴女. M. 45: te kho moḷibaddhāhi paribbājikāhi paricārenti, họ đi tìm lạc thú với các nữ du sĩ tóc quấn. 4 Hán: tránh dục 諍欲, “tranh cãi với dục”. Có lẽ hiểu adhikaraṇa là tranh cãi, thay vì là nguyên nhân hay động cơ. M. 45: kāmahetu kāmanidānaṃ, nhân bởi dục, duyên do dục.