Đối chiếu học thuật

168. KINH Ý HÀNH Tôi nghe như vầy: Một thời Đức Phật trú tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng lâm, vườn Cấp cô độc. Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo rằng: “Nay Ta sẽ nói pháp cho các ngươi nghe, vi diệu ở đoạn đầu, vi diệu ở đoạn giữa, và đoạn cuối cũng vi diệu; có văn, có nghĩa đầy đủ, thanh tịnh, hiển hiện phạm hạnh. Đó là kinh ‘Phân biệt ý hành’ nói về sự thọ sanh theo ý hành1. Hãy lắng nghe, [700c] hãy khéo tư niệm kỹ!” Bấy giờ các Tỳ-kheo vâng lời, lắng nghe. Phật nói: “Sao gọi là sự tái sinh do ý hành đưa tới? Tỳ-kheo ly dục, ly ác bất thiện pháp, có tầm, có tứ, chứng được Sơ thiền2, thành tựu an trụ. Vị ấy đối với định này, vui sướng trụ ở đó. Vị ấy đối với định kia đã ham muốn trụ ở đó, tất có trường hợp này: trụ vào đó, khối lạc đó, khi mạng chung tái sanh trong cõi Phạm thân. Các trời Phạm thân3 sanh ở đó, sống ở đó, thọ hưởng hỷ lạc phát sanh do ly dục; và Tỳ-kheo sống ở đây4 nhập Sơ thiền, thọ hưởng hỷ lạc do ly dục sanh. Hai thứ hỷ và lạc do ly dục sanh này không có sai khác, cả hai đều bằng nhau. Vì sao vậy? Vì trước tiên ở đây hành định, sau đó mới sanh vào chỗ ấy. Kia đối với định này, tu như vậy, tập như vậy, phát triển như vậy, sẽ sanh vào trong cõi Phạm thân. Như vậy là ý hành sanh. “Lại nữa, Tỳ-kheo tầm tứ đã tịch tĩnh, nội tĩnh, nhất tâm, không tầm, không tứ, chứng đệ Nhị thiền, thành tựu và an trụ. Đối với định lực này, vị ấy vui sướng muốn trụ ở đó. Đối với định này, khi đã trụ ở đó, tất có 1 Ý hành sanh 意行生, thọ sanh do hành nghiệp của ý. Pāli: saṅkhāruppatti; sankhāra: hành, đây chỉ các uẩn dị thục (vipākakkhandhā); Sớ giải: duy chỉ là sự tái sanh của các hành, không có tái sinh của chúng sanh, của con người (saṅkhārānaṃyeva upapattiṃ na sattassa na posassa). 2 Đây bắt đầu từ Sắc giới. Bản Pāli bắt đầu từ Dục giới. 3 Phạm thân thiên 梵 身 天, Phạm chúng thiên. Pāli: Brahmakāyika. 4 Tỳ-kheo đang sống ở Dục giới nhưng nhập Sơ thiền.