Đối chiếu học thuật

157. KINH HỒNG LÔ VIÊN Tôi nghe như vầy: Một thời Phật trú tại Tì-lan-nhã1, trú trong vườn Hồng lô2. Bấy giờ Bà-la-môn Tì-lan-nhã tuổi cao tác lớn, tuổi thọ gần dứt, mạng sống gần tàn, tuổi đã một trăm hai mươi, chống gậy mà đi. Vào buổi xế trưa, Bà-la-môn ấy thong dong đi đến chỗ Đức Phật, chào hỏi nhau rồi, chống gậy đứng trước Đức Phật và nói: “Này Cù-đàm, ta nghe Sa-môn Cù-đàm lúc thiếu thời, tuổi còn quá trẻ, vừa mới xuất gia học đạo, thế mà nếu có danh đức Sa-môn Bà-la-môn nào đích thân đi đến, vẫn không kính lễ, cũng không tôn trọng, cũng không đứng dậy, không mời các vị ấy ngồi. Này Cù-đàm, việc ấy quả không thể được.” Thế Tôn đáp: “Này Bà-la-môn, Ta chưa từng thấy chư Thiên, Ma, Phạm, Sa-môn, Bà- la-môn nào từ lồi Người cho đến Trời đi đến, khiến Như Lai kính lễ, tôn trọng, đứng dậy, mời các vị ấy ngồi. Này Bà-la-môn, nếu có ai đến mà muốn Như Lai kính lễ, tôn trọng, đứng dậy, mời ngồi, thì đầu của vị ấy chắc chắn vỡ thành bảy mảnh.” Bà-la-môn lại nói: “Cù-đàm vô vị3.” Đức Thế Tôn bảo: “Này Bà-la-môn, có sự kiện khiến Ta vô vị, nhưng không phải như lời ông nói. Nếu có vị của sắc, vị của tiếng, vị của hương, vị của xúc, thì những thứ ấy đã bị Như Lai đoạn trừ, dứt sạch, nhổ tận gốc rễ, không bao giờ sanh lại nữa. Đó là kiện khiến Ta vô vị, nhưng không như lời ông nói.” Bà-la-môn lại nói: “Cù-đàm không biết sợ4.” 1 Bệ-lan-nhã 鞞籣若. Pāli: verañjā, tên thôn. 2 Hồng lô 黃蘆. No 75: Hòng trúc viên 黃竹園. Pāli: naḷerupucimanda-mūle, dưới gốc cây Nelerupucimanda, không biết cây gì. Sớ giải nói pucimanda là cây nimba (Azadirachta Indica). Naḷeru, tên một quỷ dạ-xoa. 3 Pāli (A. iv. 173): arasarūpo bhavaṃ gotamo, Tôn giả Gotama không có sắc vị (không thực chất). No.75: Sa-môn Cù-đàm này nhác nhớn.