Đối chiếu học thuật

KINH CA-HI-NA641 các căc thông suốt,6 thủ hộ niệm tâm mà được thành tựu, luôn luôn đề khởi chánh tri. Khi mắt thấy sắc, không chấp thủ sắc tướng,7 không đắm sắc vị;8 vì nguyên nhân gì9 mà khi không thủ hộ căn con mắt, trong tâm sanh tham lam, ưu não, ác bất thiện pháp, tôi hướng đến đó để thủ hộ căn con mắt. Cũng vậy, tai, mũi, lưỡi, thân, khi ý biết pháp không chấp thủ pháp tướng, không đắm pháp vị; vì nguyên nhân gì10 mà khi không thủ hộ căn con mắt, trong tâm sanh tham lam, ưu não, ác bất thiện pháp, tôi hướng đến đó để thủ hộ ý căn. “Này Chư Hiền, tôi đã thành tựu Thánh giới tụ này, hết sức tri túc và thủ hộ các căn. Tôi lại học chánh tri: khi ra, khi vào11, khéo phân biệt khi 6 Hán: niệm dục minh đạt 念欲明達. 7 Hán: bất thọ tướng 不受相. Pl. cakkhunā rūpaṃ disvā ma nimittaggāhi hohi mānuvyañjanaggāhī, khi mắt thấy sắc, không nắm hình tướng của sắc, không nắm giữ các dấu hiệu riêng của sắc. 8 Hán: bất vị sắc. Pl.: mānuvyañjanaggāhī, chớ nắm giữ tướng phụ, các dấu hiệu riêng biệt khi nhìn thấy sắc. Pl.: vyañjana có nghĩa dấu hiệu, cũng có nghĩa gia vị hương liệu. Bản hán hiểu theo nghĩa thứ hai. 9 Vị phẫn tránh cố 謂忿諍故; vì sự phẫn nộ và tranh cãi. Pāli, thành cú: yatvādhikaraṇam enam cakkhundriyaṃ asaṃvuttaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā … anvāssaveyyuṃ tassa saṃsvarāya paṭipajhhāhi, do nguyên nhân gì mà khi không phòng hộ nhãn căn thì tham ưu trôi chảy vào, hãy tu tập để phòng hộ nguyên nhân ấy. Pāli: adhikaraṇa, có hai nghĩa: nguyên nhân, và tránh sự (tranh chấp); bản Hán hiểu theo nghĩa thứ hai. Vừa không chíh xác, mà đoạn văn lại tối nghĩa. Ở đây y theo thànhcú Pāli sửa lạ. 10 Vị phẫn tránh cố 謂忿諍故; vì sự phẫn nộ và tranh cãi. Pāli, thành cú: yatvādhikaraṇam enam cakkhundriyaṃ asaṃvuttaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā … anvāssaveyyuṃ tassa saṃsvarāya paṭipajhhāhi, do nguyên nhân gì mà khi không phòng hộ nhãn căn thì tham ưu trôi chảy vào, hãy tu tập để phòng hộ nguyên nhân ấy. Pāli: adhikaraṇa, có hai nghĩa: nguyên nhân, và tránh sự (tranh chấp); bản Hán hiểu theo nghĩa thứ hai. Vừa không chíh xác, mà đoạn văn lại tối nghĩa. Ở đây y theo thànhcú Pāli sửa lạ. 11 Chánh tri xuất nhập 正知出入; Pāli: abhikkante paṭikkante saṃpajānakārī, tỉnh giác (biết mình đang làm gì) khi đi tới đi lui.