Đối chiếu học thuật

72. KINH TRƯỜNG THỌ VƯƠNG BỔN KHỞI Tôi nghe như vầy: Một thời Đức Phật trú tại Câu-xá-di1, trong vườn Cù-sư-la2. Bấy giờ các Tỳ-kheo ở Câu-xá-di đã nhiều lần cãi vã nhau.3 Do đó Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo ở Câu-xá-di rằng: “Này các Tỳ-kheo, các ngươi chớ cãi vã nhau. Vì sao? Nếu lấy tranh dứt tranh4, Đời nào dứt cho xong. Nhẫn nhục dứt hận thù, Đó là pháp tối thượng5. “Vì sao? Này các Tỳ-kheo, thuở xưa có vua nước Câu-sa-la, tên là Trường Thọ6. Lại có vua nước Gia-xá tên là Phạm-ma-đạt-đa7. Hai vị quốc vương này đã nhiều lần gây chiến với nhau. Rồi quốc vương Phạm- ma-đạt-đa dấy quân với bốn loại quân là tượng quân, mã quân, xa quân và bộ quân. Sau khi dấy quân, vua Phạm-ma-đạt-đa đích thân kéo quân đi muốn gây chiến với vua Trường Thọ, nước Câu-sa-la. “Vua Trường Thọ nước Câu-sa-la nghe tin vua Phạm-ma-đạt-đa nước 1 Câu-xá-di 拘舍彌. No.1428: Câu-diệm-di, Pāli: Kosambī, một trong 16 nước lớn thời Phật, thủ phủ là Vaṃsā, ở phía Bắc Kosala. 2 Cù-sư-la viên 瞿師羅園. Pāli: Ghositārāma, một tinh xá được dựng do Ghosita. 3 Một cuộc tranh chấp lịch sử xảy ra tại đây, được ghi lại trong hầu hết Luật tạng. Tứ phần 43 (tr. 879b24): Kiền-độ 9 Câu-thiểm-di; Thập tụng 30 (tr. 214a21): Câu-xá-di pháp. Pāli, Mahāvagga x. Kosambakakkhandho, Vin.i. 336ff. 4 Tránh 諍, cãi lộn, tranh chấp. Pāli: Dham. vera, oán hận, thù nghịch. 5 Xem Pháp cú (Dham.5). Bản Pāli đối chiếu không ghi bài kệ này và câu chuyện tiền thân dưới đây cũng không. 6 Câu-sa-la Quốc vương Trường Thọ 拘娑羅國王長夀. Chuyện tiền thân này cũng được tìm thấy trong bản Trường Thọ Vương kinh (No.161, tr. 386 - 388). Cf. Tứ phần 43 (tr. 880b18); Pāli (Vin.i. tr. 342): Dīghīti. 7 Gia-xá Quốc vương Phạm-ma-đạt-đa 加赦國王梵摩達哆. Pāli: Kāsī, Brahmadatta.