Bản chủ
Trang 334
Nội dung theo trang hỗ trợ định vị trong PDF chuẩn. Các thẻ đối chiếu, nếu có, chỉ là lớp citation đã duyệt và không thay thế bản chủ.
119. KINH THUYẾT XỨ
Tôi nghe như vầy:
Một thời Đức Phật trú tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng Lâm, vườn Cấp
Cô Độc.
Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói với các Tỳ-kheo:
“Ở đây có ba thuyết xứ1, chứ không phải bốn hay năm. Nếu Tỳ-kheo sau
khi thấy, nhân sự thấy đó mà nói lên một vấn đề2 rằng: ‘Tôi thấy, nghe,
hiểu, biết’, Tỳ-kheo nói mà nói rằng: ‘Đây là điều tôi biết’.
“Những gì là ba? Tỳ-kheo nhân quá khứ mà nói một vấn đề3 như vầy:
‘Trong thời quá khứ có’. Tỳ-kheo nhân vị lai mà nói một vấn đề như vầy:
‘Trong thời vị lai có’. Tỳ-kheo nhân hiện tại mà nói một vấn đề như vầy:
‘Trong thời hiện tại có’.
“Đó gọi là ba thuyết xứ chứ không phải bốn hay năm. Nếu Tỳ-kheo sau
khi thấy, nhân sự thấy đó mà nói một vấn đề rằng: ‘Tôi thấy, nghe, hiểu
biết’. Tỳ-kheo nói một vấn đề rằng: ‘Đây là điều tôi biết’. Do điều được
thuyết, khéo tập được nghĩa, do không thuyết, không khéo tập được
nghĩa.
“Hiền Thánh đệ tử với hai tai nhất tâm nghe pháp. Vị ấy sau khi với hai
tai nhất tâm nghe pháp, đoạn một pháp, tu một pháp, tự thân tác chứng
một pháp. Vị ấy sau khi đã đoạn được một pháp, tu một pháp, tự thân
chứng đắc một pháp rồi, liền được chánh định. Hiền Thánh đệ tử sau khi
đã được chánh định, liền đoạn trừ hết tất cả dâm, nộ, si. Như vậy là Hiền
Thánh đệ tử chứng đắc tâm giải thốt, giải thốt rồi liền biết mình đã giải
thốt, biết đúng như thật rằng: ‘Sự sanh của ta đã dứt, phạm hạnh đã
vững, việc cần làm đã làm xong, không còn tái sanh nữa’.
“Do điều được nói4 nên có bốn trường hợp để quan sát người, rằng Hiền
1 Thuyết xứ 說 處. Pāli (A. i. 197): tīṇi kathāvatthūni, ba luận sự, cơ sở của ngôn
luận. Tập dị 3 (tr. 378 c - 78 a): ba ngôn y 三言依.
2 Thuyết nhi thuyết 說 而 說. Pāli: katham katheyya, có thể nói về vấn đề.
3 Nhân quá khứ thuyết nhi thuyết 因 過 去 說 而 說. Pāli: atītam vā addhānam
ārabbha katham katheyya, có thể nói về vấn đề liên hệ thời quá khứ.
4 Nhân sở thuyết 因 所 說. Pāli: Kathāsampayogena, bằng sự liên hệ với ngôn