Đối chiếu học thuật

KINH ÑẠI NHÂN 779 “Lại nữa, này A-nan, có bảy trú xứ của thức29 và hai xứ30. Thế nào là bảy trú xứ của thức? Chúng sanh hữu sắc31 với các chủng loại thân khác nhau, các chủng loại tướng khác nhau, ấy là lồi người và lồi trời cõi Dục. Đó là trú xứ thứ nhất của thức. “Lại nữa, này A-nan, chúng sanh hữu sắc với các chủng loại thân khác nhau, nhưng chỉ có một loại tưởng, ấy là Phạm thiên sơ sanh không yểu thọ32. Gọi đó là trụ xứ thứ hai của thức. “Lại nữa, này A-nan, chúng sanh hữu sắc với một loại thân nhưng nhiều chủng loại tưởng, ấy là Hoảng dục thiên33. Gọi đó là trụ xứ thứ ba của thức. “Lại nữa, này A-nan, chúng sanh hữu sắc với một thân, với một loại tưởng, ấy là Biến tịnh thiên. Gọi đó là trụ xứ thứ tư của thức. “Lại nữa, này A-nan, chúng sanh vô sắc, vượt qua tất cả sắc tưởng, diệt trừ hữu đối tưởng, không tư duy các loại tưởng, vào Không vô biên xứ, thành tựu an trụ Không vô biên xứ, ấy là Không vô biên xứ thiên. Gọi đó là trụ xứ thứ năm của thức. “Lại nữa, này A-nan, chúng sanh vô sắc, vượt qua tất cả Không vô biên xứ, vào Thức vô biên xứ, thành tựu an trụ Thức vô biên xứ, ấy là Thức vô biên xứ thiên. Gọi đó là trụ xứ thứ sáu của thức. “Lại nữa, này A-nan, chúng sanh vô sắc, vượt qua tất cả vô lượng thức tưởng, vào Vô sở hữu xứ, thành tựu an trụ Vô sở hữu xứ, ấy là Vô sở hữu xứ thiên. Gọi đó là trụ xứ thứ bảy của thức. “Thế nào là có hai xứ? Chúng sanh hữu sắc không có tưởng, không có thọ, ấy là Vô tưởng thiên. Gọi đó là xứ thứ nhất. “Lại nữa, này A-nan, chúng sanh vô sắc vượt qua tất cả Vô sở hữu xứ, vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, [581c] thành tựu an trụ Phi tưởng phi phi tưởng xứ, ấy là Phi tưởng phi phi tưởng thiên. Gọi đó là xứ thứ hai34. 29 Thất thức trụ 七 識 住. Pāli: satta viññāṇaṭṭhitiya. 30 Nhị xứ 二 處. N.1 (13): nhị nhập xứ. Pāli: dve āyatanāni. 31 Hữu sắc “vì có sắc uẩn” (Tập dị 17. No.1536, Đại 26, trang 437c). 32 Tập dị 17 ibid.: Phạm chúng thiên vào thời sáng thế. 33 Hoảng dục thiên, tức Quang âm thiên hay Cực quang thiên. Pāli:Ābhassarā. 34 Vô tưởng thiên và Phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ thiên, không được gọi là trụ