Đối chiếu học thuật

KINH ÑẠI NHÂN 775 “Bạch Thế Tôn, không”. “A-nan, cho nên người kia không nên chấp như vầy ‘Thọ không phải là ngã, cũng không chấp ngã có cảm thọ vì tính cách của ngã là khả năng cảm thọ, mà chỉ chấp ngã hồn tồn không có cảm thọ’. Đó gọi là một loại kiến chấp có ngã. “A-nan, Thế nào là có loại không kiến chấp rằng có ngã?” Tôn giả A-nan bạch Đức Thế Tôn: “Thế Tôn là Pháp bản, Thế Tôn là Pháp chủ, Pháp do Thế Tôn. Cúi xin Thế Tôn nói điều đó. Con nay nghe rồi được biết ý nghĩa rộng rãi”. Phật bảo: “A-nan, Hãy lắng nghe kỹ. Hãy khéo hý luận kỹ. Ta sẽ phân biệt cho thầy nghe ý nghĩa một cách rộng rãi”. Tôn giả A-nan vâng lời dạy, lắng nghe. Phật nói: “A-nan, ở đây có người không cho rằng ‘Thọ là ngã, cũng không cho rằng ngã có cảm thọ vì tính cách của ngã là khả năng cảm thọ và cũng không cho rằng ngã hồn tồn không có cảm thọ’. Người ấy do không chấp như vậy nên không còn thọ sanh ở thế gian này. Người ấy do không còn thọ sanh nên không còn phiền lụy. Do không phiền lụy mà Bát-niết- bàn, biết một cách như thật rằng ‘Sự sanh đã hết, phạm hạnh đã vững, điều cần làm đã làm xong, không còn tái sanh nữa’. “A-nan, đó gọi là tăng ngữ, do tăng ngữ có truyền thuyết, do truyền thuyết mà thi thiết là có. Biết như vậy thì không còn gì để chấp thủ. “A-nan, nếu Tỳ-kheo chánh giải thốt như vậy thì không có kiến chấp rằng Như Lai còn hay Như Lai không còn sau khi chết25; chấp Như Lai vừa còn, vừa không còn; Như Lai không phải còn hay không còn. Đó gọi là có một loại không thấy có ngã. “A-nan, thế nào là có một quan niệm có thần ngã được chủ trương?26 Tôn giả A-nan bạch Phật rằng: 25 Như Lai chung bất chung. 26 Hán:hữu thần thi thiêt nhi thi thiêt 有神施設而施設. Pl. attānaṃ paññapento paññapeti.