Đối chiếu học thuật

kinh UẾ PHẨM706 mạng chung mà không có dục tâm, không có cấu uế, không làm bẩn tâm, người ấy chết an lành, sanh vào nẻo thiện. Vì sao? Vì người ấy không có dục tâm, không có cấu uế, không làm bẩn tâm. “Hiền giả, cũng như có người hoặc từ chợ, quán, hoặc từ nhà làm đồ đồng mua về một cái mâm đồng không có bụi bẩn, sạch bóng. Người ấy mang mâm về, thường năng rửa bụi, thường năng lau chùi, thường năng phơi nắng, không để chỗ bụi bặm. Như vậy, cái mâm đồng hết sức sạch bóng. Hiền giả, cũng vậy, nếu một người biết như thật rằng: ‘Trong ta không có cấu uế; trong ta quả thật không có cấu uế này’, thì nên biết người ấy giữ gìn được những pháp mắt thấy tai nghe. Do vì giữ gìn được những pháp mắt thấy tai nghe nên người ấy không bị dục tâm ràng buộc. Người ấy mạng chung mà không có dục tâm, không có cấu uế, không làm bẩn tâm. Do mạng chung mà không có dục tâm, [567a] không có cấu uế, không làm bẩn tâm, người ấy chết an lành, sanh vào cõi thiện. Vì sao? Vì người ấy không có dục tâm, không có cấu uế, không làm bẩn tâm. “Hiền giả, do nhân này, duyên này mà hai hạng người trước mặc dù đều có cấu uế làm bẩn tâm, nhưng một người được nói là tối hạ tiện, và một người được coi là tối thắng. Và cũng do nhân này, duyên này mà hai hạng người sau mặc dù đều không có cấu uế, không làm bẩn tâm, nhưng một người được nói là tối hạ tiện, và một người được coi là tối thắng”. Bấy giờ lại có một thầy Tỳ-kheo khác, từ chỗ ngồi đứng dậy, trịch áo vai hữu, chắp tay hướng về Tôn giả Xá-lợi-phất, bạch rằng: “Bạch Tôn giả Xá-lợi-phất, Ngài nói cấu uế; những gì là cấu uế?” Tôn giả Xá-lợi-phất đáp rằng: “Này Hiền giả, vô lượng pháp ác bất thiện từ dục mà sanh, đó là cấu uế6. Vì sao? Giả sử có một người mà tâm sanh ước muốn như vầy, ‘Ta đã phạm giới, mong rằng người khác đừng biết ta phạm giới’. Hiền giả, nhưng có người khác biết nó phạm giới. Bởi vì người khác biết nó phạm 6 Cf. Pāli ibid.: pāpakānaṃ kho etaṃ akusalānaṃ icchāvacarānaṃ adhivacanaṃ yadidaṃ aṅgaṇaṃ, các pháp ác bất thiện, cảnh giới của dục, là đồng nghĩa của uế.