Đối chiếu học thuật

“Này Thi-bà, có năm nhân năm duyên sinh tâm ưu khổ. Những gì là năm? Nhân bởi tham dục triền phược, duyên bởi tham dục triền phược mà sinh tâm pháp ưu khổ. Nhân bởi sân nhuế, thụy miên, trạo hối, nghi triền phược; duyên bởi sân nhuế, thụy miên, trạo hối, nghi triền phược sinh tâm pháp ưu khổ. Này Thi-bà, đó là là năm nhân, năm duyên sanh tâm ưu khổ? “Này Thi-bà, có năm nhân, năm duyên không sanh tâm ưu khổ. Những gì là năm? Nhân tham dục trói buộc, duyên tham dục trói buộc sinh tâm ưu khổ; lìa tham dục trói buộc, không khởi tâm ưu khổ. Đây gọi là năm nhân, năm duyên không khởi tâm ưu khổ, ngay hiện tại không bị thiêu đốt, không đợi thời tiết, thông suốt những gì được thấy, duyên nơi chính mình mà giác tri. “Này Thi-bà, lại có pháp hiện tại không bị thiêu đót, không đợi thời tiết, đó là tám chi Thánh đạo, chánh kiến ... cho đến chánh định.” Lúc nói pháp này, xuất gia ngoại đạo Thi-bà xa lìa trần cấu, đắc pháp nhãn thanh tịnh. Thi-bà thấy pháp, đắc pháp, biết pháp, thâm nhập pháp, lìa hồ nghi, không do người khác, vào trong chánh Pháp luật, đắc vô sở úy, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, chấp tay bạch Phật: “Bạch Thế Tôn, hôm nay con có thể xuất gia, thọ cụ túc, trở thành Tỳ-kheo ở trong chánh Pháp Luật chăng?” Phật bảo Thi-bà: “Nay người được xuất gia…” Nói như trên, ... cho đến tâm thiện giải thoát, đắc A-la-hán. KINH 1359. THƯƠNG CHỦ1293 Tôi nghe như vầy: Một thời đức Phật ở trong vườn Hảo-y am-la1294 tại thôn Na-la. Bấy giờ tại thôn Na-la có Thương Chủ1295 xuất gia ngoại đạo, đã một trăm hai mươi tuổi, các căn suy yếu, được các trưởng giả, Bà-la-môn, cư sỹ thôn Na-la tôn trọng, cúng dường như bậc A-la-hán. Thương Chủ [253b] xuất gia ngoại đạo kia trước đây có một người thân, mệnh chung sinh về cõi trời. Ông ở cõi trời kia nhìn thấy Thương Chủ xuất gia ngoại đạo, nghĩ rằng: “Ta muốn muốn đến bảo Thương Chủ xuất gia ngoại đạo đến chỗ Thế Tôn, tu hành phạm hạnh. Sợ ông ta không nghe theo lời ta. Nay ta nên đến đó, bằng ý luận1296 khiến cho hỏi.” Sau đó vị trời này hiện thân xuống thôn Na-la, đi đến chỗ Thương Chủ xuất gia ngoại đạo kia và nói kệ rằng: Sao là ác tri thức, Hiện tướng thiện tri thức? Sao là thiện tri thức, 1293 Đại chánh, kinh 978. Biệt dịch, No 100(212). 1294 Na-la tụ lạc Hảo-y am-la viên 那羅聚落好衣菴羅園. 1295 Thương chủ 商主. No 100(212): Na-lị-bà-lực 那利婆力. Pāli: Nālivaṇika ? 1296 Ý luận 意論. No 100(212): tâm trung mặc niệm 心中默念.