Đối chiếu học thuật

dữ, lại có nhiều dịch sữa. Nghé con cùa nó uống sữa lâu mà không chán. Pháp của tôi cũng vậy, là Chánh Pháp Luật ... cho đến từ lâu tôi đã được nghe và lãnh thọ giáo pháp.” Khi ấy, Bổ-lũ-đê-ca nói với Xá-lợi-phất: “Tôn giả chóng được thiện lợi nơi Chánh Pháp Luật ... cho đến từ lâu đã được nghe và lãnh thọ giáo pháp.” Xuất gia ngoại đạo Bổ-lũ-để-ca nghe những gì Xá-lợi-phất nói xong, hoan hỷ, tùy hỷ, lên đường mà đi. KINH 1356. BỔ-LŨ-ĐÊ-CA (2)1284 Tôi nghe như vầy: Một thời đức Phật ở trong vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ xuất gia ngoại đạo Bổ-lũ-đê-ca đi đến chỗ Phật. Sau khi cùng Thế Tôn chào hỏi an úy xong, ông ngồi xuống một bên, bạch Phật: “Thưa Cù-đàm, hôm trước có nhiều xuất gia ngoại đạo Sa-môn, Bà-la-môn tập họp ở giảng đường Vị tằng hữu1285 bàn luận như vầy: ‘Trí tuệ của Sa-môn Cù-đàm như cái nhà trống,1286 không thể ở giữa chỗ đông người kiến lập luận nghị: Điều này nên, điều này không nên; điều này hợp, điều này không hợp. Như con bờ đui đi ngoài bờ ruộng không vào trong ruộng. Sa-môn Cù-đàm cũng lại như vậy, không có điều gì [252b] nên, không nên; không có điều gì hợp, không hợp.’ ” Phậy bảo Bổ-lũ-đê-ca: “Sự bàn luận của các ngoại đạo này nói ‘nên hay không nên; hợp hay không hợp’, trong chánh Pháp Luật như trò đùa của trẻ con. Ví như người tám, chín mươi tuổi, tóc bạc, răng rụng, làm trò đùa như trẻ con, dùng đất bùn nặn ra các thứ hình voi, ngựa. Mọi người đều nói: ‘Đây là bé con già tuổi.’ Cũng vậy, này Hỏa Chủng, các thứ luận thuyết cho rằng: ‘Nên không nên, hợp không hợp’ đối với Thánh Pháp Luật như trò đùa của trẻ con. Nhưng ở trong đó không có gì cho Tỳ-kheo cần nỗ lực cả.” Bổ-lũ-để-ca bạch Phật: “Thưa Cù-đàm, ở nơi nào có điều mà Tỳ-kheo cần nỗ lực?” Phật bảo ngoại đạo: “Cái gì không thanh tịnh khiến cho thanh tịnh; đó là chỗ Tỳ-kheo cần nỗ lực. Không điều phục khiến họ điều phục; đó là chỗ Tỳ-kheo cần nỗ lực. Không định khiến cho họ được chánh định; đó là chỗ Tỳ-kheo cần nỗ lực. Không giải thoát khiến họ được giải thoát; đó là chỗ Tỳ-kheo cần nỗ lực. Không đoạn khiến cho đoạn, không biến tri khiến cho biến tri, không tu khiến cho tu, không đắc khiến cho đắc; đó là chỗ Tỳ-kheo cần nỗ lực. 1284 Đại chánh, kinh 975. Biệt dịch, No 100(209). 1285 Giảng đường Vị tằng hữu 未曾有講堂. 1286 Cf. No 1(8): không xá tuệ 空舍慧; D 25: suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā, trí tuệ của Sa- môn Gotama bị hủy hoại như ngôi nhà trống (bị hủy hoại vì sống ở chỗ hoang vắng).