Đối chiếu học thuật

Bấy giờ các Tỳ-kheo đi đến chỗ Phật, cúi đầu đảnh lễ Phật, lui ngồi một bên, bạch Phật: “Bạch Thế Tôn, các Tỳ-kheo tụ tập ở nhà cúng dường để may y. Có một Tỳ-kheo trẻ tuổi, xuất gia chưa bao lâu, mới vào pháp luật, không muốn phụ giúp các Tỳ-kheo may y.” Bấy giờ đức Phật hỏi vị Tỳ-kheo trẻ ấy: “Có thật ngươi không muốn giúp đỡ các Tỳ-kheo may y chăng?” Tỳ-kheo trẻ kia bạch Phật: “Bạch Thế Tôn, tùy theo khả năng của con mà con phụ giúp.” Thế Tôn khi đó biết được tâm niệm của Tỳ-kheo trẻ tuổi, mới bảo các Tỳ-kheo: “Các ngươi chớ nói với27 Tỳ-kheo trẻ này. [278a] Vì sao? Vì Tỳ-kheo này được bốn pháp tăng tâm,28 đang chánh thọ hiện pháp lạc trú29, chẳng phải do cố gắng mà được. Tỳ-kheo ấy theo bản tâm của mình, cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, xuất gia học đạo, tăng tiến tu học, ngay trong hiện tại tự biết tự tác chứng: ‘Ta, sự sinh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những việc cần làm đã làm xong, không còn tái sinh đời sau nữa.’” Khi ấy Thế Tôn liền nói kệ: Kém nổ lực, đức mỏng, Trí tuệ ít: không thể Hướng thẳng đến Niết-bàn, Thoát khỏi gông phiền não. Hiền nhơn trẻ tuổi này, Sớm được chỗ thượng sĩ; Ly dục tâm giải thoát, Niết-bàn dứt tái sinh. Mang thân tối hậu này, 27 Pāli: mā … etassa bhikkhuno ujjhāyittha, các ngươi chớ hiềm trách Tỳ kheo này. 28 Bốn pháp tăng tâm 四增心法; hay bốn tăng thượng tâm. Pāli: catunaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ, bốn thiền tăng thượng tâm. 29 Chánh thọ hiện pháp an lạc trú 正 受 現 法 安 樂 住 . Pāli: diṭṭhadhamma- sukhavihārānaṃ nikāmalābhī, tùy ý mà đạt được hiện pháp lạc trú (trạng thái an lạc do bốn thiền).