Đối chiếu học thuật

KINH 571. HỆ[35] Tôi nghe như vầy: Một thời, Phật ở trong rừng Am-la, cùng số ñông [152b] các vị Tỳ-kheo Thượng tọa. Bấy giờ các Tỳ-kheo Thượng tọa tụ tập ở nhà ăn, cùng bàn luận như sau: “Các vị nghĩ thế nào, mắt trói buộc sắc chăng? Sắc trói buộc mắt chăng? Cũng thế, tai với tiếng, mũi với mùi, lưỡi với vị, thân với xúc, ý với pháp, là ý trói buộc chăng? Hay pháp trói buộc ý?” Trong khi ñó, trưởng giả Chất-ña-la ñang ñi lo công việc, ngang qua tịnh xá, trông thấy các Tỳ-kheo Thượng tọa tụ tập tại nhà ăn, liến ñến trước ñảnh lễ các Thượng tọa và thưa hỏi: “Chư Tôn giả tụ tập tại nhà ăn ñang bàn luận ñiều gì vậy?” Các Thượng tọa ñáp: “Này Trưởng giả, chúng tôi hôm nay tụ tập tại nhà ăn này, bàn luận rằng: Có phải mắt trói buộc sắc, hay sắc trói buộc mắt? Cũng như vậy, tai với tiếng, mũi với mùi, lưỡi với vị, thân với xúc, ý với pháp, là ý trói buộc chăng? Hay pháp trói buộc ý?” Trưởng giả hỏi: “Thưa các Tôn giả, các Tôn giả sẽ nói thế nào về nghĩa này?” Các Thượng tọa nói: “Còn ñối với trưởng giả, ông nghĩ sao?” Trưởng giả thưa các Thượng tọa: “Theo ý con, mắt chẳng trói buộc sắc, chẳng phải sắc trói buộc mắt; cho ñến chẳng phải ý trói buộc pháp, chẳng phải pháp trói buộc ý. Nhưng ở khoảng giữa có dục tham,[36] theo ñó mà trói buộc. Ví như hai con bò, một ñen, một trắng, mang cái ách. Có người hỏi: bò ñen trói buộc bò trắng hay bò trắng trói buộc bò ñen? Hỏi như thế có ñúng không?” Các Thượng tọa ñáp: