Đối chiếu học thuật

Tăng nhất A-hàm đa số là chính thống. Tất nhiên một số khác biệt phải có, theo cách nhìn của mỗi bộ phái. Điểm khác biệt quan trọng cân nói ở đây, trước hết, là thứ tự các kinh. Một cách tổng quát, có hai loại hình thứ tự được ghi nhận: (1) Trường, Trung, Tạp, Tăng nhất: thứ tự này được ghi chép trong Luật tạng của các bộ Ngũ phần (Hóa địa bộ), Ma-ha-tăng-kỳ (Đại chúng bộ), Tứ phần (Đàm-vô-đức), và Pãli. (2) Tạp (Tương ưng), Trung, Trường, Tăng nhất: thứ tự ghi bởi Ti-nại-da tạp sự của Căn bản thuyết nhất thiết hữu bộ.3 Trung gian còn có những thay đổi.4 Thứ tự nêu trên, luật Tứ phần, thuộc Pháp tạng bộ (Dharmagupta), chép như sau: “Tập hợp các kinh dài thành Trường A-hàm. Tất cả các kinh vừa, thảnh Trung A-hàm. Từ một sự đến mười sự. Từ mười sự đến mười một sự, thành Tăng nhất A-hàm. Tập hợp các kinh liên hệ Tỳ-kheo, Tỳ-kheo ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, chư thiên, Đế Thích, Ma, Phạm vương, thành Tạp A-hàm. Như thị kinh, Sanh kinh, Bản kinh, Thiện nhân duyên kinh, 3 Ấn Thuận, Nguyên thủy Phật giáo Thánh điển chi tập thành, 1993; tr. 486-7: Mô hình căn bản, (1) Đại chúng bộ: Trường, Trung, Tạp (Tương ưng), Tăng nhất (Tăng chi); (2) Thuyết nhất thiết hữu bộ: Tương ưng, Trung, Trường, Tăng nhất, v ề sau, mô hình có biên chuyên: (1) Căn bản Thuyêt nhất thiết hữu bộ: Tạp, Trường, Trung, Tăng nhât; (2) Đại chúng bộ mạt phái: Tăng nhất, Trung, Trường, Tạp. 4 Theo Lâm Sùng An, từ 2 loại hình căn bản, trung gian biến chuyển thành 8 loại. Xem Lâm Sùng An, Phật học luận văn tuyển tập, tr. 53-72: “Nghiên cứu vê sự tập thành của kinh điển A-hàm và nguyên lưu của kinh điển Đại thừa”, 2008.